Ο ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ ΕΧΕΙ ΚΡΙΝΕΙ — Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΑΠΟΚΛΕΙΕΙ –

Με την έναρξη λειτουργίας της νέας πλατφόρμας του εξωδικαστικού μηχανισμού διαπιστώθηκε ότι οι οφειλές από στεγαστικά δάνεια του πρώην Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας — τις οποίες σήμερα διαχειρίζεται η Δ.ΥΠ.Α — δεν μπορούν να ενταχθούν στη συνολική ρύθμιση των χρεών του οφειλέτη. Ο δανειολήπτης του ΟΕΚ που θέλει να ρυθμίσει, βρίσκει την πόρτα κλειστή.

Το Κράτος ρυθμίζει χρέη προς τις τράπεζες, τα funds, το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, αλλά αφήνει απ’ έξω τους οφειλέτες του δικού του, δημόσιου φορέα κοινωνικής στέγης — ενός φορέα που χρηματοδοτήθηκε επί δεκαετίες από τις εισφορές των ίδιων των εργαζομένων. Το αποτέλεσμα το πληρώνουν δεκάδες χιλιάδες εργατικά και λαϊκά νοικοκυριά, που έμειναν χωρίς κανένα ενεργό εργαλείο βιώσιμης ρύθμισης της στεγαστικής τους οφειλής. Μια ξεκάθαρη πολιτική επιλογή αποκλεισμού των πιο ευάλωτων νοικοκυριών και μάλιστα επιλογή που επιμένει.

Η Κυβέρνηση δεν μπορεί να επικαλεστεί άγνοια — τα στοιχεία είναι δικά της.

Στην υπ’ αριθ. πρωτ. 2734/Σ.1499/25-02-2025 απάντηση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας προς τη Βουλή, η ίδια η Διοίκηση Δ.ΥΠ.Α. καταθέτει τους αριθμούς: η ευνοϊκή Υπουργική απόφαση του 2018 αφορούσε 81.715 δανειολήπτες αλλά αίτηση υπέβαλαν μόλις 49.600. Απομένουν, δηλαδή, 32.115 δανειολήπτες εκτός κάθε ευνοϊκής ρύθμισης.

Το ίδιο έγγραφο παραδέχεται, χωρίς περιστροφές, ότι οι δανειολήπτες αυτοί «δεν έχουν πλέον δυνατότητα ευνοϊκών ρυθμίσεων» και ότι σε καθυστέρηση, οι οφειλές τους επιβαρύνονται με τόκους υπερημερίας. Παραδέχεται, επίσης, ότι οι ληξιπρόθεσμες οφειλές από δάνεια ιδίων κεφαλαίων του πρώην ΟΕΚ ξεπερνούν τα 400 εκατ. ευρώ και ότι το 40% του ποσού είναι τόκοι υπερημερίας — περίπου 160 εκατ. ευρώ τόκων, δηλαδή, σωρευμένων πάνω σε λαϊκά νοικοκυριά που δεν τους δίνεται καν η δυνατότητα να ρυθμίσουν. (Έγγρ. 2734/Σ.1499/25-02-2025.)

Μια ξεκάθαρη ομολογία μιας αποτυχημένης πολιτικής. Το Κράτος γνωρίζει τον αριθμό των αποκλεισμένων, γνωρίζει το ύψος και τη διόγκωση των οφειλών από τόκους αλλά εξακολουθεί να τις κρατά εκτός του μόνου ενεργού μηχανισμού ρύθμισης.

Η Δ.ΥΠ.Α δεν μπορεί να είναι πιστωτής όταν εισπράττει και «αόρατη» όταν ρυθμίζει

Ο ΟΑΕΔ δεν καταργήθηκε απλά μετονομάστηκε σε Δ.ΥΠ.Α και συνεχίζεται θεσμικά και νομικά ως το ίδιο νομικό πρόσωπο. Ως προς τα δάνεια του πρώην ΟΕΚ, η Δ.ΥΠ.Α ενεργεί σήμερα καθ’ όλα ως πιστωτής: υπολογίζει τις οφειλές, τηρεί τα υπόλοιπα, εισπράττει δόσεις, επιβάλλει τόκους υπερημερίας και διατηρεί τις εμπράγματες εξασφαλίσεις. Δεν υπάρχει καμία αμφισβήτηση της ιδιότητάς της ως δανειστή όταν πρόκειται να εισπράξει.

Δεν νοείται, λοιπόν, ο ίδιος φορέας να είναι νόμιμος διάδοχος και πιστωτής στην είσπραξη, και να «εξαφανίζεται» από την πλατφόρμα τη στιγμή που ο πολίτης ζητά ρύθμιση. Η ιδιότητα του πιστωτή δεν διαιρείται κατά το συμφέρον του κράτους.

Ο Άρειος Πάγος το έχει ήδη κρίνει — και μάλιστα διπλά

Το ζήτημα έχει κριθεί στο ανώτατο επίπεδο, και με τρόπο που κλείνει εκ των προτέρων κάθε δίοδο διαφυγής. Η Πλήρης Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, με την υπ’ αριθ. 2/2017 απόφασή της (Πολιτική Ολομέλεια, εισηγητής ο αρεοπαγίτης Γ. Αναστασάκος, με σύμφωνη πρόταση της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου), έκρινε δύο πράγματα καθοριστικά.

Πρώτον, ότι στην έννοια του Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης υπάγεται και ο ΟΑΕΔ. Και τούτο διότι ο Οργανισμός, ως ΝΠΔΔ, διαχειρίζεται τον κλάδο ασφάλισης κατά της ανεργίας, χορηγεί περιοδικές ασφαλιστικές παροχές και βοηθήματα, και χρηματοδοτείται από εργοδοτικές εισφορές και κοινωνικούς πόρους (άρθρα 26 ν. 2020/1992, 27 §1α ν. 4144/2013).

Δεύτερον, ότι τα στεγαστικά δάνεια του ΟΕΚ ρυθμίζονται κανονικά και δεν εξαιρούνται. Η μόνη κατηγορία δανείων που ο νόμος εξαιρούσε ήταν μια κατηγορία με λίγους δανειολήπτες, τα «προσωπικά δάνεια εκτάκτων αναγκών» των άρθρων 15-16 του ν. 3586/2007 (για γάμο, τοκετό, σοβαρή ασθένεια, θάνατο, έκτακτη στεγαστική ανάγκη). Το Δικαστήριο διέκρινε ρητά: τα στεγαστικά δάνεια του ΟΕΚ — χορηγηθέντα στο πλαίσιο κρατικού προγράμματος στεγαστικής πολιτικής, με πλήρη εγγύηση και επιδότηση επιτοκίου από το Ελληνικό Δημόσιο — δεν είναι δάνεια εκτάκτων αναγκών και δεν εμπίπτουν στην εξαίρεση του άρθρου 1 §2 του ν. 3869/2010.

Αυτή η διπλή κρίση αφοπλίζει κάθε αντίρρηση της Πολιτείας ταυτόχρονα. Δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι οι οφειλές μένουν εκτός πεδίου επειδή δεν αφορούν Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης — ο ΟΑΕΔ/ΔΥΠΑ είναι ΦΚΑ κατά την Ολομέλεια, και ο εξωδικαστικός καλύπτει ρητά τις οφειλές προς Δημόσιο και ΦΚΑ, με ρύθμιση έως 240 δόσεις. Δεν μπορεί, όμως, ούτε να τις εξαιρέσει ως «δάνεια ΦΚΑ», διότι το Ανώτατο Δικαστήριο έχει ήδη ξεχωρίσει τα στεγαστικά δάνεια του ΟΕΚ από τα εξαιρούμενα δάνεια εκτάκτων αναγκών. Όποιον δρόμο κι αν επιχειρήσει να ακολουθήσει το Κράτος, προσκρούει σε ρητή κρίση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.

Επιπλέον, η ίδια η εξαιρετική διάταξη έχει έκτοτε καταργηθεί με τους εφαρμοστικούς νόμους του Γ’ Προγράμματος (ν. 4336/2015, ν. 4346/2015), με το πλαίσιο να επανέρχεται στην αρχή ότι υπάγονται στη ρύθμιση όλα τα χρέη, πλην των ρητώς εξαιρουμένων. Ο ν. 4738/2020 διαδέχθηκε και ενσωμάτωσε τη ρύθμιση της υπερχρέωσης στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Το να αποκλείονται σήμερα από τον διάδοχο μηχανισμό ακριβώς οι οφειλές που η Ολομέλεια του ΑΠ έκρινε δεκτικές ρύθμισης, συνιστά ευθεία αντίφαση προς παγιωμένη νομολογία και προς τη νομοθετική συνέχεια.

Ο ν. 4738/2020 ρυθμίζει οφειλές προς χρηματοδοτικούς φορείς, το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, χρησιμοποιώντας τους ευρείς όρους «οφειλές» και «απαιτήσεις» — όχι μόνο ασφαλιστικές εισφορές — και προβλέποντας ρύθμιση έως 240 δόσεις. Πουθενά στον νόμο δεν υπάρχει ρητή διάταξη που να εξαιρεί τα δάνεια του πρώην ΟΕΚ ή τις χρηματικές απαιτήσεις της Δ.ΥΠ.Α.

Ο αποκλεισμός, δηλαδή, δεν πηγάζει από τον νόμο. Πηγάζει από τον σχεδιασμό της πλατφόρμας, ή την ερμηνεία που κάποιοι επιθυμούν να δώσουν. Η ηλεκτρονική πλατφόρμα διασυνδέθηκε με τα ασφαλιστικά συστήματα του e-ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ, αλλά όχι με τις δανειακές απαιτήσεις της Δ.ΥΠ.Α. Μια πλατφόρμα, όμως, οφείλει να εφαρμόζει τον νόμο — όχι να στενεύει το πεδίο του και να θεσπίζει, εκ των πραγμάτων, εξαιρέσεις που ο νομοθέτης δεν όρισε. Αν χρειάζεται νομοθετική, κανονιστική ή τεχνική παρέμβαση για να αρθεί ο αποκλεισμός, η επιλογή του μέσου είναι ευθύνη της Πολιτείας και δεν μπορεί να μετατρέπεται σε μόνιμη τιμωρία των οφειλετών.

Τα δάνεια του ΟΕΚ δεν ήταν εμπορικά τραπεζικά προϊόντα. Ήταν εργαλείο δημόσιας κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής για νοικοκυριά χωρίς ισότιμη πρόσβαση στην αγορά κατοικίας. Την κοινωνική αυτή φύση την αναγνώρισε και η ίδια η Διοίκηση του ΟΑΕΔ όταν το 2019, αποφάσισε να μην αποστείλει τις ληξιπρόθεσμες οφειλές στις ΔΟΥ, επικαλούμενη ρητά την «κοινωνική ευαισθησία» και την ανάγκη προσιτής κοινωνικής στέγης — παραδοχή που περιλαμβάνεται στην ίδια κοινοβουλευτική απάντηση του 2025.

Δεν μπορεί το Κράτος να επικαλείται τον κοινωνικό χαρακτήρα των δανείων όταν αναστέλλει εισπρακτικά μέτρα, και να τον ξεχνά όταν ο πολίτης ζητά ρύθμιση. Ο δανειολήπτης μιας τράπεζας ή ενός fund έχει πρόσβαση σε επιμήκυνση, μείωση επιβαρύνσεων και αναδιάρθρωση ενώ ο δανειολήπτης του κοινωνικού στεγαστικού φορέα των εργαζομένων αποκλείεται πριν καν εξεταστεί η αίτησή του. Η μεταχείριση αυτή προσκρούει στην αρχή της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 Σ), στην ειδική φροντίδα του Κράτους για τη στέγη όσων τη στερούνται (άρθρο 21 παρ. 4 Σ) και στις αρχές του κοινωνικού κράτους δικαίου και της αναλογικότητας (άρθρο 25 Σ).

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ

1. Άμεση και ρητή ένταξη των οφειλών από δάνεια του πρώην ΟΕΚ στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών.

2. Καταχώριση της Δ.ΥΠ.Α ως πιστωτή στην πλατφόρμα για τις απαιτήσεις που η ίδια διαχειρίζεται.

3. Διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων της Δ.ΥΠ.Α με την πλατφόρμα, ώστε να αντλούνται αρχικό κεφάλαιο, καταβολές, πραγματικό υπόλοιπο, τόκοι και εμπράγματες εξασφαλίσεις — και, μέχρι να ολοκληρωθεί, δυνατότητα χειροκίνητης δήλωσης με υπηρεσιακή επιβεβαίωση της οφειλής.

4. Δυνατότητα συμπλήρωσης ή επανυποβολής αίτησης χωρίς κόστος για όσους έχουν ήδη υποβάλει αίτηση και δεν μπόρεσαν να συμπεριλάβουν την οφειλή τους προς τον ΟΕΚ.

5. Αναστολή νέων τόκων υπερημερίας και κάθε δυσμενούς εισπρακτικής ενέργειας, για όσο διάστημα η Πολιτεία κρατά τις οφειλές αυτές εκτός μηχανισμού.

6. Σαφή νομοθετική ή κανονιστική ρύθμιση και ανακοίνωση δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος εφαρμογής.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο του ΠΑΝΣΥΠΟ