Ο άνεργος μετρά τα ευρώ. Η κυβέρνηση χρωστά εξηγήσεις για τα δισεκατομμύρια των εργαζομένων – Νέα μελέτη του ΠΑΝΣΥΠΟ – Ο αθέατος λογαριασμός της ανεργίας

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ο άνεργος μετρά τα ευρώ. Η κυβέρνηση χρωστά εξηγήσεις για τα δισεκατομμύρια

Η Δ.ΥΠ.Α καταγράφει στον ισολογισμό της χρέος 8,695 δισ. ευρώ από τον λογαριασμό του πρώην ΙΚΑ, χωρίς να έχει εκκαθαριστεί δημόσια το τελικό πληρωτέο ποσό, και εμφανίζει 4,049 δισ. ευρώ διαθέσιμα αποθεματικά. Οι δημόσιοι υπάλληλοι πλήρωσαν 533,39 εκατ. ευρώ εισφορά «για την ανεργία» μέσα σε δύο χρόνια. Τα χρήματα μπήκαν στα γενικά κρατικά έσοδα.

Πού καταλήγουν τελικά; Και πόσα από τα χρήματα της Δ.ΥΠ.Α χρησιμοποιούνται, για να δανείζεται το Κράτος μέσω repos;

Όταν ένας εργαζόμενος χάνει τη δουλειά του, το ενοίκιο, οι λογαριασμοί και οι ανάγκες της οικογένειάς του δεν περιμένουν. Γι’ αυτή τη στιγμή καταβάλλονται εισφορές υπέρ ανεργίας όσο εργάζεται. Η επικαιροποιημένη μελέτη του ΠΑΝΣΥΠΟ, «Ο αθέατος λογαριασμός της ανεργίας», βάζει δίπλα δίπλα την προστασία που λαμβάνει ο άνεργος και τα ποσά που εισπράττονται, μεταφέρονται ή παραμένουν στους δημόσιους λογαριασμούς. Η εικόνα απαιτεί που έχει διαμορφωθεί απαιτεί εξηγήσεις, το συντομότερο δυνατόν.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Τον Ιούνιο του 2023 επιδοτήθηκε το 12,5% των εγγεγραμμένων ανέργων και τον Ιούνιο του 2024 το 13,0%. Αν αφαιρεθούν από τους επιδοτούμενους οι βασικές τουριστικές και αγροτικές εποχικές κατηγορίες, η αναλογία προς το σύνολο των εγγεγραμμένων περιορίζεται στο 11,0% και 11,8% αντίστοιχα. Σε μήνα χαμηλότερης εποχικότητας, ο μη εποχικός πυρήνας της επιδότησης αντιστοιχεί περίπου σε έναν για κάθε εννέα εγγεγραμμένους ανέργους.

Την ίδια διετία, οι επίσημοι δημοσιονομικοί πίνακες εμφανίζουν 843 εκατ. ευρώ «Μεταβιβάσεις στο ΙΚΑ» από συνεισπραττόμενους κοινωνικούς πόρους προς τον συνταξιοδοτικό κλάδο. Η μεταφορά προβλέπεται από τον νόμο και αφορά περισσότερους λογαριασμούς της Δ.ΥΠ.Α, όχι αποκλειστικά την ανεργία. Με αναλογικό υπολογισμό, η μελέτη εκτιμά ότι 661,16 εκατ. ευρώ της διετίας συνδέονται με την ανεργία. Το βασικό ερώτημα όμως παραμένει: γιατί δεν δημοσιεύεται ο πραγματικός επιμερισμός; Δεκαέξι χρόνια μετά τη θέσπιση της μεταφοράς, ποιος τεκμηριώνει ότι πρέπει να συνεχιστεί με τους ίδιους όρους;

Οι εργαζόμενοι του Δημοσίου κατέβαλαν 533,39 εκατ. ευρώ το 2023–2024 από την ειδική εισφορά 2% με τον τίτλο «για την καταπολέμηση της ανεργίας»: 258,924 εκατ. ευρώ το 2023 και 274,466 εκατ. ευρώ το 2024. Σύμφωνα με τους απολογισμούς του Κρατικού Προϋπολογισμού, η παρακράτηση καταγράφεται στα γενικά κρατικά έσοδα και δεν αποδίδεται χωριστά στη Δ.ΥΠ.Α. Πώς δικαιολογείται να φέρει το όνομα της ανεργίας, όταν ο πολίτης δεν μπορεί να δει ούτε έναν χωριστό λογαριασμό για τη χρήση της; Η εισφορά αυτή δεν θεμελιώνει από μόνη της ατομικό δικαίωμα τακτικής επιδότησης για όσους την πληρώνουν.

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ έχει ζητήσει την κατάργηση της ειδικής εισφοράς 2%. Όσο όμως η κυβέρνηση εξακολουθεί να την παρακρατεί, απαιτούμε να σταματήσει η αδιαφανής ένταξή της στα γενικά έσοδα: να θεσμοθετηθεί Ειδικός Λογαριασμός Ανεργίας στη Δ.ΥΠ.Α, με απόδοση της εισφοράς, χωριστή καταγραφή εισπράξεων, δαπανών και υπολοίπου και δημόσιο ετήσιο απολογισμό. Απαιτείται νομοθετική ρύθμιση. Οι εργαζόμενοι δικαιούνται να γνωρίζουν πού καταλήγουν τα χρήματα που παρακρατούνται στο όνομα της ανεργίας.

Πόση προστασία αντιστοιχεί σε αυτά τα χρήματα; Με βάση το σημερινό πλήρες επίδομα των 565 ευρώ τον μήνα στην ανώτερη κλίμακα, έξι μήνες κοστίζουν 3.390 ευρώ ανά δικαιούχο. Τα 533.390.322,96 ευρώ που εισπράχθηκαν μόνο το 2023 και το 2024, αν αποδίδονταν στην ασφάλιση ανεργίας, ισοδυναμούν μαθηματικά με 157.342 επιπλέον εξάμηνες επιδοτήσεις των 565 ευρώ. Πρόκειται για σύγκριση εσόδων της διετίας με το σημερινό ποσό παροχής, όχι για ήδη διαθέσιμα χρήματα ή αυτόματο δικαίωμα: χρειάζονται νομοθετική αλλαγή, επιλέξιμοι δικαιούχοι και πλήρης κοστολόγηση. Στον υπολογισμό δεν περιλαμβάνονται δώρα, προσαυξήσεις ή διοικητικά έξοδα. Το ίδιο ποσό ισούται με το 19,9% των 2,676 δισ. ευρώ που καταβλήθηκαν σε επιδόματα και δώρα ανεργίας στη διετία.

Και για τους αυτοαπασχολουμένους; Το 2023 ο ειδικός λογαριασμός τους κατέγραψε 66,97 εκατ. ευρώ εισφορών, ενώ η συγκεκριμένη γραμμή επιδομάτων ανεργίας ήταν μόλις 8,54 εκατ. ευρώ: 12,75 ευρώ παροχών ανεργίας για κάθε 100 ευρώ εισφορών της ίδιας χρονιάς. Δεν βαφτίζουμε τη διαφορά «ελεύθερο αποθεματικό», αφού απαιτείται εικόνα όλων των άλλων χρήσεων και υποχρεώσεων. Απαιτούμε όμως να δημοσιοποιηθούν ο πλήρης λογαριασμός, οι παροχές και οι πραγματικοί δικαιούχοι του.

Υπάρχει όμως και ένας λογαριασμός που δεν μπορεί να μένει επ’ αόριστον ανοιχτός. Στον εγκεκριμένο ισολογισμό της 31.12.2023 η Δ.ΥΠ.Α εμφανίζει απαίτηση 8.695.247.589,72 ευρώ από τον λογαριασμό του πρώην ΙΚΑ. Είναι εγγεγραμμένη απαίτηση, όχι ακόμη οριστικά εκκαθαρισμένο πληρωτέο χρέος: το ποσό πρέπει να συμφωνηθεί με τον e-ΕΦΚΑ. Πώς είναι δυνατόν μια εκκρεμότητα τέτοιου μεγέθους να μεταφέρεται χωρίς δημόσια ανάλυση των επιμέρους υπολοίπων, των συμψηφισμών και του τελικού ποσού; Απαιτούμε εκκαθάριση σήμερα κιόλας και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα απόδοσης στη Δ.ΥΠ.Α. όσων οριστικά οφείλονται. Είναι οι εσφορές των εργαζομένων !!

Παράλληλα, το Ελεγκτικό Συνέδριο καταγράφει 4,049 δισ. ευρώ διαθέσιμα της Δ.ΥΠ.Α στο τέλος του 2023. Ο εγκεκριμένος ισολογισμός της Δ.ΥΠ.Α εμφανίζει 3,741 δισ. ευρώ στη δική του γραμμή διαθεσίμων και χωριστά 541 εκατ. ευρώ χρεόγραφα. Δεν αθροίζουμε διαφορετικές λογιστικές κατηγορίες ούτε βαφτίζουμε όλα αυτά τα ποσά ελεύθερα για διανομή. Απαιτούμε να εξηγηθεί δημόσια η διαφορά των αποτυπώσεων, οι δεσμεύσεις των πόρων και το σχέδιο αξιοποίησής τους υπέρ των ανέργων.

Δεν είναι μόνο θέμα λογιστικής ασυμφωνίας. Η ίδια η Δ.ΥΠ.Α βεβαιώνει στον ισολογισμό της ότι λογαριασμοί της έχουν μερίδια στο «Κοινό Κεφάλαιο». Το Ελεγκτικό Συνέδριο καταγράφει ότι το Δημόσιο αντλεί πόρους από το Κοινό Κεφάλαιο και την ταμειακή διαχείριση φορέων της Γενικής Κυβέρνησης για βραχυπρόθεσμο δανεισμό, μεταξύ άλλων μέσω επαναλαμβανόμενων πράξεων repos. Τα ερωτήματα είναι εύλογα και χρήζουν άμεσης απάντησης : Ποιο ποσό προέρχεται από λογαριασμούς της Δ.ΥΠ.Α; Με ποιους όρους, ποια διάρκεια και ποια απόδοση; Οι δημοσιευμένες καταστάσεις δεν δίνουν αυτή την απάντηση.

Με απλά λόγια: ο άνεργος βλέπει το επίδομα να μην φτάνει για τη ζωή του, ενώ η Δ.ΥΠ.Α εμφανίζει δισεκατομμύρια διαθέσιμα και μια απαίτηση 8,695 δισ. ευρώ που δεν έχει εκκαθαριστεί δημόσια. Η εισφορά των δημοσίων υπαλλήλων στο όνομα της ανεργίας καταλήγει στα γενικά έσοδα, την ίδια ώρα που τα διαθέσιμα αποθεματικά χρησιμοποιούνται για τον βραχυπρόθεσμο δανεισμό του Κράτους όσο δεν δημοσιοποιείται ούτε καν το συγκεκριμένο ποσό.

Ναι, αυτή η αδιαφάνεια είναι πολιτικά σκανδαλώδης. Δεν επιτρέπεται η κυβέρνηση να ζητά θυσίες από τον άνεργο και να αρνείται καθαρές απαντήσεις για τα δικά του χρήματα.

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ απαιτεί δημόσιο λογαριασμό των εισφορών ανεργίας, επίσημο επιμερισμό των «Μεταβιβάσεων στο ΙΚΑ» και πλήρη απολογισμό του ειδικού λογαριασμού αυτοαπασχολουμένων. Απαιτεί να συμφωνηθεί τώρα η απαίτηση της Δ.ΥΠ.Α από τον e-ΕΦΚΑ, με χρονοδιάγραμμα καταβολής του οριστικά πληρωτέου ποσού. Απαιτεί επίσης αναλυτική δημοσιοποίηση των διαθεσίμων, των τοποθετήσεων στο Κοινό Κεφάλαιο και της τυχόν χρήσης πόρων της Δ.ΥΠ.Α σε repos. Και όσο η ειδική εισφορά 2% εξακολουθεί να εισπράττεται, απαιτεί τη νομοθετική χωριστή απόδοσή της στη Δ.ΥΠ.Α με δημόσιο ετήσιο απολογισμό.

Αυτά τα ερωτήματα πρέπει να τεθούν στη Βουλή, με συγκεκριμένες απαντήσεις και έγγραφα. Πριν από οποιαδήποτε πρόταση περιορισμού του ύψους ή της διάρκειας του επιδόματος, η κυβέρνηση οφείλει να λογοδοτήσει για τα χρήματα που εισπράττει, για τα ποσά που μεταφέρει και για την προστασία που τελικά παρέχει. Ο άνεργος δεν ζητά ουδεμία χάρη. Ζητά να λειτουργήσει η ασφάλιση ανεργίας για τον σκοπό της.

*Η μελέτη αξιοποιεί στοιχεία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, του Κρατικού Προϋπολογισμού, της ΔΥΠΑ και του e-ΕΦΚΑ. Διακρίνει τις καταγεγραμμένες απαιτήσεις και τις λογιστικές αποτυπώσεις από τα οριστικά πληρωτέα ποσά, καθώς και τα απολογιστικά στοιχεία από τις αναλογικές εκτιμήσεις και τα υποθετικά ισοδύναμα παροχών.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο του ΠΑΝΣΥΠΟ

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ   Η ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΛΙΒΕΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ   ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΦΙΛΙΑΝΝΑ