Ταμείο Ανάκαμψης – Δ.ΥΠ.Α: τουλάχιστον 260,6 εκατ. € σε ανακλήσεις και μειώσεις, 14.400 λιγότεροι άνεργοι και καταργείται ο στόχος για 7.000 δικαιούχους ΕΕΕ και αστέγους

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ δημοσιεύει τα νέα ευρωπαϊκά κείμενα και ολόκληρο το αναθεωρημένο Παράρτημα. Στο επίκεντρο προγράμματα για δικαιούχους Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (πρώην ΚΕΑ), αστέγους, Ρομά και άτομα στο φάσμα του αυτισμού, μαζί με τις περικοπές στις πολιτικές απασχόλησης και την αφαίρεση του οροσήμου των ΕΠΑΣ.

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ φέρνει σήμερα στη δημοσιότητα, μαζί με την παρούσα καταγγελία, τα νέα οριστικοποιημένα κείμενα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την τελευταία αναθεώρηση του ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: την απόφαση ST 12235/26 και, κυρίως, το εκτενές αναθεωρημένο Παράρτημα ST 12235/26 ADD 1 REV 1, το οποίο αποτυπώνει αναλυτικά το νέο περιεχόμενο των μέτρων, των οροσήμων και των στόχων του «Ελλάδα 2.0».

Δημοσιεύουμε ολόκληρο το Παράρτημα και τον πλήρη κατάλογο των έργων και δράσεων, ώστε κάθε πολίτης, εργαζόμενος, δημοσιογράφος και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος να μπορεί να δει τι ακριβώς διατηρείται, τι τροποποιείται και τι αφαιρείται από τον τελευταίο σχεδιασμό. Παράλληλα, αντιπαραβάλλουμε τα νέα ευρωπαϊκά δεδομένα με τις εθνικές αποφάσεις ένταξης, τροποποίησης και ανάκλησης και τις αποφάσεις της Δ.ΥΠ.Α.

Από αυτή τη διασταύρωση προκύπτει πλέον μια σαφής και πλήρως τεκμηριωμένη αλληλουχία για σειρά δράσεων που συνδέονται με τη Δ.ΥΠ.Α: ανακλήσεις έργων, μειώσεις προϋπολογισμών, δραστικοί περιορισμοί φυσικού αντικειμένου και αριθμού ωφελουμένων, καθώς και αφαίρεση οροσήμων από κοινωνικές, εργασιακές και εκπαιδευτικές παρεμβάσεις.

Στις 8 Μαΐου 2026 η Ελλάδα υπέβαλε αιτιολογημένο αίτημα τροποποίησης του ΣΑΑ βάσει του άρθρου 21 παρ. 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Μετά την αξιολόγηση του ελληνικού αιτήματος και την οριστικοποίηση των νέων κειμένων, στις 25 Αυγούστου 2026 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έθεσε προς υιοθέτηση, με γραπτή διαδικασία, τη νέα Εκτελεστική Απόφαση και το αναθεωρημένο Παράρτημα για το ελληνικό ΣΑΑ. Στα κείμενα που τέθηκαν προς έγκριση καταγράφονται ρητά, για δράσεις που αφορούν τη Δ.ΥΠ.Α, αιτιολογίες όπως «lower-than-expected demand» — «χαμηλότερη της αναμενόμενης ζήτηση», «unexpected delays related to public procurement procedures» — «απρόβλεπτες καθυστερήσεις που σχετίζονται με τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων» και «unexpected technical challenges» — «απρόβλεπτες τεχνικές προκλήσεις». Πρόκειται για επίσημες αιτιολογίες που καθιστούν αναγκαίο έναν συγκεκριμένο διοικητικό απολογισμό: πότε εντοπίστηκε κάθε απόκλιση, ποιος είχε την ευθύνη παρακολούθησης, ποιες διορθωτικές ενέργειες έγιναν, γιατί δεν απέδωσαν και ποιο φυσικό και κοινωνικό αντικείμενο τελικά αφαιρέθηκε από τον αρχικό σχεδιασμό.

Το οικονομικό αποτύπωμα

Με συντηρητική μεθοδολογία, χωρίς να βαφτίζουμε κάθε μεταβολή «καθαρή απώλεια», προκύπτει ήδη κατώτατο ποσοτικοποιημένο ύψος ανακλήσεων και μειώσεων 260.646.108,94 ευρώ. Επιπλέον, το έργο των ΕΠΑΣ ΟΠΣ ΤΑ 5185578 εμφανίζεται με χρηματοδότηση Ταμείου 138.003.000 ευρώ και απαιτεί αυτοτελή οικονομικό απολογισμό μετά την πλήρη αφαίρεση του οροσήμου 145β.

ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΚΑΤΩΤΑΤΟ ΟΡΙΟ: ≥ 260.646.108,94 €

Το σοβαρότερο στοιχείο της υπόθεσης βρίσκεται πέρα από τον οικονομικό πίνακα. Δεν κατέστη δυνατό να υλοποιηθούν όπως είχαν σχεδιαστεί παρεμβάσεις για ορισμένες από τις πλέον ευάλωτες ομάδες: δικαιούχους Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, αστέγους, Ρομά, άτομα με αναπηρία και ανθρώπους στο φάσμα του αυτισμού. Οι ανάγκες τους δεν περιορίστηκαν επειδή περιορίστηκε ένα ορόσημο και δεν εξαφανίστηκαν επειδή ένα έργο συνάντησε χαμηλή συμμετοχή, καθυστερήσεις ή τεχνικές δυσκολίες.

Η μεταφορά πόρων σε άλλες δράσεις μπορεί να διατηρεί αμετάβλητη τη συνολική χρηματοδοτική συνεισφορά της Ελλάδας, δεν αναπληρώνει όμως την κοινωνική παρέμβαση που δεν έφτασε στον ευάλωτο πολίτη για τον οποίο σχεδιάστηκε. Το Συμβούλιο συνδέει ρητά την κατάργηση μέτρων και τη μείωση του επιπέδου υλοποίησης με πόρους που απελευθερώθηκαν για νέες ή ενισχυμένες παρεμβάσεις. Επομένως το ερώτημα δεν είναι μόνο πού κατευθύνθηκαν τα χρήματα. Είναι τι θα γίνει με το κοινωνικό αντικείμενο που έμεινε πίσω.

Θα υλοποιηθούν τελικά τα προγράμματα για δικαιούχους ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος-ΕΕΕ, αστέγους, Ρομά και άτομα στο φάσμα του αυτισμού; Πότε; Με ποια χρηματοδότηση; Θα πληρώσει ο κρατικός προϋπολογισμός και η Δ.ΥΠ.Α, το ΕΣΠΑ ή άλλο ευρωπαϊκό εργαλείο; Ή οι παρεμβάσεις θα εγκαταλειφθούν;

Οι πόροι μπορούν να μεταφερθούν. Οι κοινωνικές ανάγκες όχι.

Τα κρίσιμα έργα, ένα προς ένα

1. Δικαιούχοι Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και άστεγοι — Μέτρο 16922

Αρχικός σχεδιασμός 151.666.000 ευρώ και 10.000 άνεργοι. Τον Οκτώβριο 2025 ο προϋπολογισμός μειώθηκε κατά 45.061.600 ευρώ και το φυσικό αντικείμενο περιορίστηκε. Στις 11.8.2026 καταχωρίστηκε οριστική ανάκληση της Απόφασης Ένταξης με ποσό 106.166.200 ευρώ, ενώ από το νέο Παράρτημα αφαιρέθηκε το ευρωπαϊκό ορόσημο των 7.000 δικαιούχων. Η επίσημη αιτιολογία είναι «lower-than-expected demand» — «χαμηλότερη της αναμενόμενης ζήτηση». Η Δ.ΥΠ.Α οφείλει να εξηγήσει πότε γνώριζε την υστέρηση, πόσοι υποδείχθηκαν, προεπιλέχθηκαν, καταρτίστηκαν, πιστοποιήθηκαν και προσλήφθηκαν και γιατί διατηρήθηκε η εργοδοτική προεπιλογή ως προϋπόθεση πρόσβασης. Η χαμηλή ζήτηση περιγράφει ένα αποτέλεσμα, δεν υποκαθιστά όμως τον απολογισμό της διοίκησης.

Η διάσταση της μεταβολής αποτυπώνεται και με την ανθρώπινη διάσταση, όχι μόνο σε ευρώ. Το επίσημο ορόσημο προέβλεπε προγράμματα στήριξης της ένταξης για 7.000 δικαιούχους Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και αστέγους. Στο νέο Παράρτημα ο συγκεκριμένος αριθμητικός στόχος δεν μειώνεται απλώς. Αφαιρείται. Η Δ.ΥΠ.Α και το Υπουργείο οφείλουν συνεπώς να γνωστοποιήσουν πόσοι από τους 7.000 καλύφθηκαν πραγματικά πριν από την ανάκληση και τι πρόκειται να συμβεί με όσους δεν καλύφθηκαν.

2. Ρομά — Μέτρο 16922

Η στοχευμένη παρέμβαση ΟΠΣ ΤΑ 5190237, προϋπολογισμού 3.772.448,94 ευρώ, ανακλήθηκε και μηδενίστηκε τον Νοέμβριο 2025. Η απόφαση αναφέρει ότι δεν υπήρχαν ανειλημμένες υποχρεώσεις. Για μια δράση που αφορούσε μία από τις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, το ερώτημα είναι αμείλικτο: τι είχε πράξει ο φορέας υλοποίησης μέχρι την ανάκληση, γιατί δεν δημιουργήθηκε ούτε οικονομική δέσμευση και ποιο πρόγραμμα θα καλύψει πλέον το κενό;

Και κυρίως, θα επανασχεδιαστεί και θα χρηματοδοτηθεί η παρέμβαση για τους Ρομά από άλλη πηγή ή η συγκεκριμένη κοινωνική πολιτική τελειώνει μαζί με την ανάκληση του έργου;

3. Άτομα στο φάσμα του αυτισμού — Μέτρο 16904

Το υποέργο ΟΠΣ ΤΑ 5201254 μειώθηκε από 4.011.720 σε 66.960 ευρώ, δηλαδή κατά 3.944.760 ευρώ, περίπου 98%, επίσης χωρίς ανειλημμένες υποχρεώσεις. Το Συμβούλιο εντάσσει το ευρύτερο μέτρο στις «unexpected technical challenges» — «απρόβλεπτες τεχνικές προκλήσεις». Ποιες ακριβώς ήταν αυτές; Τι ολοκληρώθηκε; Και κυρίως, θα υλοποιηθεί τελικά η παρέμβαση κοινωνικής ενσωμάτωσης για τα άτομα στο φάσμα του αυτισμού και από ποια πηγή θα χρηματοδοτηθεί;

4. ΚΠΑ2-Κτίρια υπηρεσιών πρώτης γραμμής Δ.ΥΠ.Α. — Μέτρο 16941

Το φυσικό αντικείμενο για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων συρρικνώθηκε από 118 σε 40 ΚΠΑ2 και η συγκρίσιμη χρηματοδοτική αποτύπωση μειώθηκε κατά 21.901.200 ευρώ. Το νέο Παράρτημα διατηρεί πλέον το ορόσημο 141 ως νομοθετική οργανωτική μεταρρύθμιση, ενώ το κτιριακό και ενεργειακό αντικείμενο έχει αφαιρεθεί. Η αιτιολογία του Συμβουλίου είναι «unexpected delays related to public procurement procedures» — «απρόβλεπτες καθυστερήσεις που σχετίζονται με τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων». Χρειάζεται πλήρες χρονολόγιο, εάν προκηρύχθηκαν οι διαγωνισμοί, ειδικός έλεγχος του αρχικού σχεδιασμού που περιλάμβανε όχι μόνο τα ιδιόκτητα αλλά και τα μισθωμένα ιδιωτικά ακίνητα. Αλλά και γιατί τελικώς αφαιρέθηκαν και τα ιδιόκτητα κτίρια της Δ.ΥΠ.Α.

5. ΕΠΑΣ Μαθητείας Δ.ΥΠ.Α.— Μέτρο 16794

Η υποχώρηση είναι τριπλή: τουλάχιστον 270 εργαστήρια και 33 κτίρια, στη συνέχεια 61 εργαστήρια και 6 κτίρια και τελικά πλήρης αφαίρεση του 145β. Παραμένει ουσιαστικά το θεσμικό ορόσημο 145α. Το έργο ΟΠΣ ΤΑ 5185578 εμφανίζεται με 138.003.000 ευρώ χρηματοδότηση Ταμείου. Δεν προκύπτει από το νέο Παράρτημα μεταφορά του έργου ή του ποσού στο διαφορετικό, προϋπάρχον μέτρο 16933. Απαιτείται άμεσα να γνωστοποιηθούν εάν υπάρχουν συμβασιοποιήσεις, εκτέλεση, πληρωμές, συνεχιζόμενα έργα και νέα πηγή χρηματοδότησης. Εφόσον ο στόχος είχε ήδη περιοριστεί δραστικά, πρέπει να εξηγηθεί γιατί δεν κατέστη δυνατό να διατηρηθεί ούτε το μειωμένο αντικείμενο.

6. Ενεργητικές και παθητικές πολιτικές για ανέργους — Μέτρα 16747 και 16746

Στο μέτρο 16747 ο στόχος περιορίζεται από περίπου 52.000 σε 37.600 ανέργους. Πρόκειται για 14.400 λιγότερους ωφελουμένους, ενώ το οικονομικό αντικείμενο μειώνεται κατά 85.686.500 ευρώ. Με άλλα λόγια, σχεδόν τρεις στους δέκα ανέργους που περιλαμβάνονταν στον προηγούμενο στόχο παύουν να περιλαμβάνονται σε αυτόν.

Το Συμβούλιο αποδέχεται την τροποποίηση με την αιτιολογία «better alternatives» — «καταλληλότερες εναλλακτικές επιλογές», οι οποίες, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό κείμενο, επιτρέπουν τη μείωση του διοικητικού βάρους και την απλούστευση της εφαρμογής χωρίς να μειώνεται η φιλοδοξία του μέτρου.

Εδώ όμως χρειάζεται μια καθαρή απάντηση από τη Δ.ΥΠ.Α: πώς διατηρείται το ίδιο επίπεδο φιλοδοξίας όταν ο μετρήσιμος στόχος μειώνεται κατά 14.400 ανέργους; Ποια είναι συγκεκριμένα η «καταλληλότερη εναλλακτική» που αναπληρώνει αυτούς τους ωφελουμένους; Σε ποια προγράμματα μεταφέρονται; Πόσοι από αυτούς θα λάβουν τελικά υπηρεσίες απασχόλησης, κατάρτισης ή επιδοτούμενης εργασίας και με ποια χρηματοδότηση;

Το ερώτημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή στο 16746 αφαιρείται παράλληλα ειδικό σκέλος για τη μακροχρόνια ανεργία. Επομένως, δεν αρκεί μια γενική αναφορά σε διοικητική απλούστευση. Χρειάζεται να γνωρίζουμε τι ακριβώς αντικατέστησε τις παρεμβάσεις, πόσοι άνεργοι καλύπτονται από το νέο σχήμα και ποιο είναι το πραγματικό αποτέλεσμα για εκείνους που βρίσκονται περισσότερο χρόνο εκτός αγοράς εργασίας.

Οι 14.400 λιγότεροι ωφελούμενοι δεν είναι ένας τεχνικός δείκτης που απλά άλλαξε σε έναν ευρωπαϊκό πίνακα. Είναι 14.400 άνεργοι που υπήρχαν στον προηγούμενο στόχο και δεν υπάρχουν στον νέο. Η Δ.ΥΠ.Α οφείλει να εξηγήσει πού ακριβώς βρίσκονται πλέον αυτοί οι άνθρωποι στον σχεδιασμό της.

7. Κατάρτιση — Μέτρο 16913- 39,175 εκατ. ευρώ και οικειοθελής παραίτηση της ΔΥΠΑ

Ιδιαίτερη εξήγηση απαιτεί η περίπτωση του μέτρου 16913. Δύο υποέργα κατάρτισης, συνολικού τελευταίου εγκεκριμένου προϋπολογισμού ΤΑΑ 39.175.000 ευρώ, ανακλήθηκαν στις 15.1.2026. Στις σχετικές πράξεις καταγράφεται ως αιτία η «οικειοθελής παραίτηση του Φορέα Υλοποίησης», δηλαδή της ίδιας της Δ.ΥΠ.Α.

Η συγκεκριμένη αιτιολογία έχει ιδιαίτερη σημασία και δεν συγκρίνεται με μια καθυστέρηση διαγωνισμού ή μια τεχνική δυσχέρεια. Εδώ προκύπτει από τις ίδιες τις πράξεις ότι ο φορέας που είχε αναλάβει να υλοποιήσει τις δράσεις παραιτήθηκε από την υλοποίησή τους. Για ένα αντικείμενο ύψους 39,175 εκατ. ευρώ που αφορά κατάρτιση και δεξιότητες, απαιτείται πλήρης εξήγηση για το πώς και γιατί ελήφθη αυτή η απόφαση.

Ποιος εισηγήθηκε την παραίτηση της Δ.ΥΠ.Α; Ποιο αρμόδιο όργανο την ενέκρινε και με ποια αιτιολογία; Σε ποιο στάδιο βρίσκονταν τότε τα δύο υποέργα; Είχαν προχωρήσει διαδικασίες, δεσμεύσεις ή προπαρασκευαστικές ενέργειες; Ποιο ήταν το προβλεπόμενο φυσικό αντικείμενο και πόσους ανέργους ή εργαζομένους επρόκειτο να ωφελήσουν; Γιατί κρίθηκε προτιμότερη η εγκατάλειψη των συγκεκριμένων δράσεων αντί της τροποποίησης ή επιτάχυνσής τους;

Και κυρίως πρέπει να γνωστοποιηθεί τι απέγιναν τα 39.175.000 ευρώ. Σε ποιες δράσεις ανακατανεμήθηκαν, ποιος είναι σήμερα ο φορέας υλοποίησής τους και εάν το αρχικό αντικείμενο κατάρτισης θα πραγματοποιηθεί τελικά με άλλο πρόγραμμα ή εγκαταλείφθηκε μαζί με τα δύο υποέργα.

Για τον ΠΑΝΣΥΠΟ υπάρχει και ένα ευρύτερο ζήτημα. Την ίδια περίοδο που από τις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης αφαιρούνται 14.400 ωφελούμενοι, δύο ακόμη έργα κατάρτισης ύψους σχεδόν 40 εκατ. ευρώ ανακαλούνται κατόπιν παραίτησης της Δ.ΥΠ.Α. Η διοίκηση οφείλει επομένως να παρουσιάσει όχι μόνο τον οικονομικό προορισμό των πόρων, αλλά και το κοινωνικό ισοζύγιο της απόφασής της: πόσοι άνθρωποι επρόκειτο να καταρτιστούν, πόσοι τελικά καταρτίστηκαν και με ποιο πρόγραμμα θα καλυφθούν όσοι έμειναν εκτός.

Η «οικειοθελής παραίτηση» δεν μπορεί να αποτελεί το τέλος της ενημέρωσης. Είναι ακριβώς το σημείο από το οποίο αρχίζει η υποχρέωση λογοδοσίας.

8. Μέτρα 16792 και 16942

Οι δράσεις για δεξιότητες και για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της Δ.ΥΠ.Α παραμένουν στον φάκελο των τροποποιήσεων που αιτιολογούνται ως «καταλληλότερες εναλλακτικές». Χρειάζεται συγκριτικός πίνακας παλαιού και νέου φυσικού και οικονομικού αντικειμένου, ώστε να είναι ελέγξιμη η διαβεβαίωση ότι οι στόχοι εξακολουθούν να επιτυγχάνονται.

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ ζητά ενιαίο δημόσιο απολογισμό όλων των έργων της Δ.ΥΠ.Α στο Ταμείο Ανάκαμψης: αρχικό και τελικό οικονομικό αντικείμενο, συμβασιοποιημένα, δεσμευμένα και πληρωμένα ποσά, φυσικό αντικείμενο που παραδόθηκε, πραγματικούς ωφελουμένους, ποσά που αποδεσμεύθηκαν, νέο προορισμό τους και πηγή χρηματοδότησης για όσα έργα συνεχίζονται. Ζητά επίσης το πλήρες διοικητικό ίχνος του ελληνικού αιτήματος της 8.5.2026: εισηγήσεις, αναφορές προόδου, αποφάσεις Διοίκησης και ΔΣ, στοιχεία απορρόφησης και χρονολόγηση των δημοσίων συμβάσεων.

Η λογοδοσία τώρα αρχίζει

Ποιος γνώριζε, πότε το γνώριζε, τι έκανε για να αποτρέψει τις περικοπές και τις ανακλήσεις και ποιος τελικά τις εισηγήθηκε;

Πίσω από τα εκατομμύρια βρίσκονται άνεργοι, δικαιούχοι ΕΕΕ, άστεγοι, Ρομά, άτομα με αναπηρία και άνθρωποι στο φάσμα του αυτισμού. Οι πόροι μπορεί να μεταφέρονται. Οι ανάγκες αυτών των ευάλωτων πολιτών όμως παραμένουν.

Τα έργα είχαν χρήματα, ορόσημα και προθεσμίες.
Οι διοικήσεις είχαν την ευθύνη.
Τώρα οφείλουν να δώσουν απαντήσεις.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο ΠΑΝ.Σ.ΥΠ.Ο