«Στέγη με Στοιχεία»

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ καταθέτει Εθνικό σχέδιο για να ξαναγίνει η κατοικία δημόσια πολιτική

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ, με τη μελέτη «Στέγη με Στοιχεία», καταθέτει μια ολοκληρωμένη πρόταση πολιτικής για ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά προβλήματα της χώρας: τη στέγαση.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται ακόμη μία εξαγγελία, ακόμη ένα επίδομα, ακόμη ένα πρόγραμμα που απλώς ρίχνει χρήμα σε μια αγορά που παραμένει ακριβή, αδιαφανής και ανεξέλεγκτη. Χρειάζεται Εθνικό σύστημα στεγαστικής πολιτικής. Με πραγματικά στοιχεία. Με Δημόσιο φορέα. Με κοινωνικό απόθεμα κατοικιών. Με κανόνες στην αγορά. Με προστασία των ενοικιαστών. Και κυρίως, με στόχους που μπορούν να μετρηθούν και να ελεγχθούν.

Το πρόβλημα είναι απλό και το ζουν χιλιάδες νοικοκυριά κάθε μήνα: τα έξοδα για τη στέγαση και κυρίως τα ενοίκια αυξάνονται πιο γρήγορα από τον μισθό. Όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι, νέοι, οικογένειες, φοιτητές και δημόσιοι λειτουργοί βλέπουν τη στέγη να μετατρέπεται σε μόνιμη οικονομική αγωνία.

Αλλά υπάρχει και ένα βαθύτερο πρόβλημα: το Κράτος δεν γνωρίζει με ακρίβεια τι πραγματικά συμβαίνει στην αγορά κατοικίας. Δεν ξέρει πόσο πληρώνουν στ’ αλήθεια οι ενοικιαστές. Δεν ξέρει πόσα σπίτια μένουν κενά. Δεν ξέρει πόσα ενοίκια δηλώνονται χαμηλότερα από τα πραγματικά. Όταν ένα ενοίκιο δηλώνεται 250 ευρώ αλλά στην πράξη πληρώνεται 550 ή 700 ευρώ, τότε κάθε επίδομα, κάθε εισοδηματικό κριτήριο και κάθε πολιτική παρέμβαση βασίζεται πάνω σε λάθος δεδομένα.

Η πρόταση του ΠΑΝΣΥΠΟ ξεκινά από μια καθαρή αρχή: πρώτα η αλήθεια για τα ενοίκια, μετά η πολιτική για τη στέγη.

Για αυτό προτείνεται η δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Στέγης, που θα αποτυπώνει σε πραγματικό χρόνο την κατάσταση στην αγορά: αγγελίες, τραπεζικές πληρωμές ενοικίων, στοιχεία του Μητρώου Ακινήτων της ΑΑΔΕ και ανεξάρτητες έρευνες πεδίου. Όχι αποσπασματικές εκτιμήσεις. Όχι πολιτική στα τυφλά. Ένας ζωντανός χάρτης της στεγαστικής κρίσης, ανά περιοχή, ανά γειτονιά, ανά πραγματική ανάγκη.

Η μελέτη θέτει συγκεκριμένους και μετρήσιμους στόχους. Σε ορίζοντα τετραετίας προτείνει μείωση κατά τουλάχιστον 25% του ποσοστού των νοικοκυριών που δίνουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγη, δημιουργία ή διαχείριση 25.000 μονάδων κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, μετατροπή 150 παλιών ή αδρανών κτιρίων σε κατοικίες σε δήμους υψηλής πίεσης, καθώς και μείωση της απόκλισης ανάμεσα στα δηλωμένα και τα πραγματικά ενοίκια κάτω από το 20%.

Ο βασικός πυρήνας του σχεδίου μπορεί να εφαρμοστεί σε 24 μήνες, γιατί τα περισσότερα μέτρα απαιτούν πολιτική βούληση, νόμους, ψηφιακά εργαλεία, διασταυρώσεις, θεσμούς και δημόσια οργάνωση.

Οι 10 βασικές προτάσεις του ΠΑΝΣΥΠΟ

Πρώτον, να δημιουργηθεί Εθνικό Παρατηρητήριο Στέγης, ώστε η χώρα να αποκτήσει πραγματική εικόνα της αγοράς κατοικίας.

Δεύτερον, να μπει τέλος στην υποδήλωση ενοικίων, με προειδοποιήσεις στο TAXISnet, αυτόματες διασταυρώσεις και Δείκτη Απόκλισης πραγματικού και δηλωμένου ενοικίου ανά περιοχή.

Τρίτον, ο ενοικιαστής να γίνει σύμμαχος της διαφάνειας, με μόνιμη ετήσια φορολογική πίστωση πάνω στο πραγματικό ενοίκιο που πληρώνει.

Τέταρτον, η χαμηλότερη φορολογία ενοικίων να δίνεται μόνο με πλήρη διαφάνεια: τραπεζική πληρωμή, πραγματική δήλωση και δυνατότητα αναδρομικής ανάκλησης όταν αποδεικνύεται απόκρυψη.

Πέμπτον, να γίνει Εθνική απογραφή αδρανών ακινήτων: κενά δημόσια κτίρια, ακίνητα φορέων, δήμων, υπουργείων, αλλά και ιδιωτικά ακίνητα που μένουν αναξιοποίητα για μεγάλο διάστημα.

Έκτον, παλιά γραφεία, εγκαταλελειμμένα κτίρια και υποχρησιμοποιούμενα ακίνητα να μετατραπούν σε κατοικίες χαμηλού ενοικίου, με πρόγραμμα επανάχρησης κτιρίων σε Δήμους υψηλής πίεσης.

Έβδομον, να ιδρυθεί Εθνικός Δημόσιος Οργανισμός Στέγασης και Κοινωνικής Κατοικίας. Ένας μόνιμος δημόσιος φορέας που θα παράγει, θα διαχειρίζεται και θα διατηρεί κοινωνικό απόθεμα κατοικιών. Ό,τι φτιάχνεται ή ανακαινίζεται με δημόσιο χρήμα, να μένει κοινωνικό για τουλάχιστον 20 χρόνια.

Όγδοον, να υπάρξει ειδική στεγαστική πολιτική για όσους κρατούν όρθιες κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες: γιατρούς, νοσηλευτές, εκπαιδευτικούς και ένστολους σε νησιά και τουριστικές περιοχές. Με εγγυημένες μισθώσεις από το Δημόσιο και χρηματοδότηση και από το τουριστικό τέλος. Η πίεση που δημιουργεί το πρόβλημα πρέπει να συμβάλει και στη λύση του. Στην ίδια λογική εντάσσεται και ειδικό πρόγραμμα φοιτητικής στέγης κοντά στις πανεπιστημιουπόλεις.

Ένατον, να θεσπιστεί Συμβόλαιο Προσιτής Μίσθωσης. Όποιος ιδιοκτήτης λαβάνει κρατικό κίνητρο, επιδότηση ή φορολογική διευκόλυνση, να δεσμεύεται: πλήρης δήλωση, τραπεζική πληρωμή, ανώτατο ενοίκιο ζώνης, ποιότητα κατοικίας και απαγόρευση αιφνίδιας μετατροπής σε βραχυχρόνια μίσθωση. Δημόσιο χρήμα σημαίνει δημόσια δέσμευση.

Δέκατον, να δημιουργηθούν ζώνες στεγαστικής πίεσης. Εκεί όπου τα στοιχεία δείχνουν πραγματική κρίση, να ενεργοποιούνται στοχευμένα μέτρα: κίνητρα για χαμηλό ενοίκιο, όρια στη βραχυχρόνια μίσθωση, προτεραιότητα στην κοινωνική κατοικία και, όπου χρειάζεται, προσωρινό και νομικά θωρακισμένο πλαφόν. Όχι οριζόντια μέτρα στα τυφλά. Παρέμβαση εκεί που υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Η πολιτική σημασία της μελέτης είναι ότι αλλάζει το κέντρο βάρους της συζήτησης. Δεν ζητά απλώς περισσότερα χρήματα για επιδόματα. Ζητά να ξαναμπεί η κατοικία στο πεδίο της δημόσιας πολιτικής, όπως η υγεία, η παιδεία και η κοινωνική ασφάλιση. Με Δημόσιο φορέα, με δεδομένα, με κανόνες, με χρηματοδότηση, με έλεγχο και με λογοδοσία.

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ επαναφέρει τη λογική της εργατικής κατοικίας και του πρώην ΟΕΚ, όχι ως νοσταλγία για το παρελθόν, αλλά ως σύγχρονη δημόσια απάντηση στη σημερινή κρίση. Με ψηφιακά δεδομένα, κοινωνικό απόθεμα, συνεργασία με την Αυτοδιοίκηση και στόχο όχι μόνο τους πιο αδύναμους, αλλά τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία που πιέζεται από τα ενοίκια, τις τιμές αγοράς και τα καθηλωμένα εισοδήματα.

Η ουσία της πρότασης είναι καθαρή:

Η Ελλάδα πρέπει να πάψει να μοιράζει αποσπασματικά επιδόματα σε μια αγορά που δεν ελέγχει. Πρέπει να αποκτήσει εθνικό σύστημα στέγασης, με στοιχεία, δημόσιο φορέα, κοινωνικές κατοικίες, κανόνες στην αγορά και πραγματική προστασία των ενοικιαστών.

Η στέγη δεν μπορεί να είναι εμπόρευμα μόνο για όσους αντέχουν. Είναι κοινωνικό δικαίωμα. Και ως κοινωνικό δικαίωμα χρειάζεται ένα Κράτος που ξέρει, σχεδιάζει, παρεμβαίνει και λογοδοτεί.

Το πλήρες κείμενο της μελέτης «Στέγη με Στοιχεία» είναι διαθέσιμο από τον ΠΑΝΣΥΠΟ www.pansypo.gr.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο του ΠΑΝΣΥΠΟ