ΠΑΝΣΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΕΙΑ: ΠΛΗΡΩΝΟΥΜΕ ΜΕ ΕΙΣΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΥΣ– ΚΑΙ ΞΑΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΣΕΠΗ ΜΑΣ

Δεύτερη από το τέλος στην ΕΕ η Ελλάδα στη δημόσια χρηματοδότηση της Υγείας και της Παιδείας. Πάνω από ένας στους πέντε που χρειάστηκαν γιατρό το 2024 έμεινε χωρίς περίθαλψη.

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ συμμετέχει στη σημερινή απεργιακή κινητοποίηση για την Υγεία και την Παιδεία. Τα επίσημα στοιχεία είναι αμείλικτα: ο εργαζόμενος πληρώνει την Υγεία τρεις φορές, με εισφορές, με φόρους και ξανά από την τσέπη του, και την Παιδεία δύο, με φόρους και με φροντιστήρια. Και αυτό για δύο δημόσια αγαθά που η πολιτεία συστηματικά υποχρηματοδοτεί.

ΥΓΕΙΑ: Ο ΤΡΙΠΛΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ

Πριν ακόμη ο δημόσιος υπάλληλος χρειαστεί γιατρό, έχει ήδη πληρώσει για την περίθαλψή του. Ακόμη και μετά τη μείωση που ίσχυσε από την 1η Ιανουαρίου 2025, παρακρατείται από τον μισθό του εισφορά Υγείας 2,05%, ο φορέας του καταβάλλει επιπλέον 4,05% και η συνολική εισφορά φτάνει το 6,10% των αποδοχών [1]. Παράλληλα, χρηματοδοτεί το σύστημα και μέσω της φορολογίας.

Όταν όμως αρρωστήσει, ο λογαριασμός επιστρέφει. Μόνο το 2024 τα νοικοκυριά πλήρωσαν απευθείας από την τσέπη τους 6,804 δισ. ευρώ για υπηρεσίες και αγαθά Υγείας, το 34,2% της συνολικής δαπάνης. Μαζί με την ιδιωτική ασφάλιση, η ιδιωτική χρηματοδότηση έφτασε τα 7,779 δισ. ευρώ, δηλαδή το 39,1% του συνόλου, ενώ η δημόσια περιορίστηκε στο 60,6% [2]. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι άμεσες πληρωμές των νοικοκυριών στην Ελλάδα είναι υπερδιπλάσιες του ευρωπαϊκού μέσου όρου (34% έναντι 16%). Στην ΕΕ η δημόσια και υποχρεωτική χρηματοδότηση καλύπτει κατά μέσο όρο περίπου το 80% των δαπανών Υγείας, ενώ στην Ελλάδα μόλις το 61%, το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό στην Ένωση [3].

Και ο τριπλός αυτός λογαριασμός δεν εξασφαλίζει ούτε καν τη θεραπεία. Το 21,9% όσων χρειάστηκαν ιατρική εξέταση ή θεραπεία το 2024 έμειναν χωρίς αυτήν λόγω κόστους, αναμονής ή απόστασης, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 3,6%. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην Ένωση, εξαπλάσιο του ευρωπαϊκού [4]. Για όσους κινδυνεύουν από φτώχεια το ποσοστό εκτοξεύεται στο 32,3%, έναντι 6% στην ΕΕ [3].

Το 9,5% των νοικοκυριών υφίσταται καταστροφικές δαπάνες Υγείας, έναντι 6,4% στην ΕΕ [3]. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διαπιστώνει ότι το βάρος πέφτει κυρίως στο φτωχότερο πέμπτο του πληθυσμού και συστήνει τη θέσπιση εισοδηματικού ανώτατου ορίου σε όλες τις συμμετοχές των ασθενών, όριο που σήμερα δεν υπάρχει [5]. Ο άνθρωπος που αρρωσταίνει καλείται πρώτα να αποδείξει ότι αντέχει οικονομικά, για να μπορέσει να θεραπευτεί.

ΠΑΙΔΕΙΑ: ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΕΕ

Η ίδια πραγματικότητα επαναλαμβάνεται στην Παιδεία. Το 2024 η Ελλάδα διέθεσε για την Εκπαίδευση μόλις το 3,9% του ΑΕΠ, έναντι 4,8% στην ΕΕ, τη δεύτερη χαμηλότερη επίδοση μεταξύ των 27 κρατών-μελών [6].

Ο ΟΟΣΑ αποτυπώνει το κενό ανά μαθητή. Από δημόσιους πόρους η Ελλάδα δαπανά 6.000 δολάρια για κάθε μαθητή και φοιτητή, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 13.601, δηλαδή λιγότερο από τα μισά. Στα πανεπιστήμια η δημόσια δαπάνη φτάνει τα 4.499 δολάρια ανά φοιτητή, έναντι 15.960 στον ΟΟΣΑ: μόλις το 28% [7].

ΤΟ ΚΕΝΟ ΤΟ ΠΛΗΡΩΝΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Ό,τι δεν δίνει το κράτος, το πληρώνει η οικογένεια. Το 2023 τα νοικοκυριά δαπάνησαν 614 εκατ. ευρώ για φροντιστήρια και 257 εκατ. ευρώ για ιδιαίτερα μαθήματα [8], καθώς και 777 εκατ. ευρώ για την εκμάθηση ξένων γλωσσών [9]: συνολικά 1,648 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο. Στα νοικοκυριά με μηνιαίο εισόδημα έως 750 ευρώ που καταφεύγουν σε φροντιστήριο, η σχετική δαπάνη απορροφά το εξοντωτικό 24,1% του ετήσιου εισοδήματός τους [8].

Και ο λογαριασμός μεγαλώνει. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ, η μέση δαπάνη των νοικοκυριών για Εκπαίδευση έφτασε το 2025 τα 64,54 ευρώ τον μήνα, 8,2% περισσότερα από το 2024, παρότι ο μέσος όρος περιλαμβάνει και τα νοικοκυριά χωρίς παιδιά. Ένα ζευγάρι με ένα παιδί έως 16 ετών ξοδεύει για Εκπαίδευση περίπου 1.890 ευρώ τον χρόνο, ενώ ένα ζευγάρι με δύο παιδιά περίπου 2.420 ευρώ, 15% περισσότερα από το 2024 [10].

ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΞΑΝΑ ΤΑΜΕΙΟ

Όταν το παιδί περάσει στο δημόσιο πανεπιστήμιο, η οικογένεια καλείται να πληρώσει ξανά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει το κόστος διαβίωσης ενός φοιτητή στην Ελλάδα σε 700 έως 1.200 ευρώ τον μήνα για στέγαση, διατροφή, μετακινήσεις και προσωπικά έξοδα, δηλαδή 8.400 έως 14.400 ευρώ τον χρόνο [11]. Απέναντι σε αυτό, το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα είναι 1.500 ευρώ τον χρόνο, 2.000 ευρώ για φοίτηση εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, και φτάνει τα 2.500 ευρώ μόνο σε περίπτωση συγκατοίκησης σε περιφερειακό ΑΕΙ, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις [12]. Ακόμη και στο ανώτατο ποσό του, το επίδομα δεν καλύπτει ούτε τέσσερις μήνες διαβίωσης, και αυτό με το χαμηλότερο κόστος.

ΤΙ ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΜΕ

Η πολιτεία περιορίζει τη δημόσια χρηματοδότηση και παραδίδει στην οικογένεια τον λογαριασμό για τον γιατρό, το φάρμακο, το φροντιστήριο, την ξένη γλώσσα και τις σπουδές, και τελικά για την ίδια την υγεία και τη μορφωτική προοπτική των παιδιών της. Ο ΠΑΝΣΥΠΟ διεκδικεί:

▪ γενναία αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης Υγείας και Παιδείας, τουλάχιστον στο επίπεδο του ευρωπαϊκού μέσου όρου

▪ μόνιμο προσωπικό και σύγχρονες δημόσιες υποδομές σε νοσοκομεία, κέντρα υγείας, σχολεία και πανεπιστήμια

▪ εισοδηματικό ανώτατο όριο στις συμμετοχές των ασθενών, όπως συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας·

▪ δωρεάν ενισχυτική διδασκαλία μέσα στο δημόσιο σχολείο

▪ ουσιαστική φοιτητική μέριμνα, με στέγαση και σίτιση που ανταποκρίνονται στο πραγματικό κόστος

▪ πραγματικά καθολική και δωρεάν πρόσβαση στα δύο σημαντικότερα κοινωνικά αγαθά.

Έχουμε ήδη πληρώσει. Διεκδικούμε όσα μας ανήκουν.

Πηγές

[1] e-ΕΦΚΑ, Εγκύκλιος 40/24.12.2024, «Μείωση ασφαλιστικών εισφορών κλάδου υγειονομικής περίθαλψης από 1.1.2025» (άρθρο 12 ν. 5162/2024). Κατάλογος εγκυκλίων e-ΕΦΚΑ.

[2] ΕΛΣΤΑΤ, «Σύστημα Λογαριασμών Υγείας 2024», ανακοίνωση 27.3.2026. Δελτίο και πίνακες.

[3] ΟΟΣΑ & Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Συστημάτων και Πολιτικών Υγείας, «State of Health in the EU – Country Health Profile 2025: Greece». Έκθεση για την Ελλάδα.

[4] Eurostat, «Unmet needs for medical examination», 2024, σύνολο δεδομένων hlth_silc_08b (ποσοστό επί όσων χρειάστηκαν ιατρική εξέταση ή θεραπεία). Βάση δεδομένων Eurostat.

[5] Π.Ο.Υ. Ευρώπης, «Can people afford to pay for health care? New evidence on financial protection in Greece», 2025. Έκθεση ΠΟΥ.

[6] Eurostat, «Government expenditure on education», στοιχεία 2024 (COFOG). Statistics Explained.

[7] ΟΟΣΑ, «Education at a Glance 2026», Πίνακας C1.1: κρατική δαπάνη για εκπαιδευτικά ιδρύματα ανά μαθητή/φοιτητή πλήρους φοίτησης, σε δολάρια ΗΠΑ ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης, 2023. Πίνακες ΟΟΣΑ.

[8] ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ, «Η οργανωμένη φροντιστηριακή εκπαίδευση στη σύγχρονη Ελλάδα», 2026 (στοιχεία 2023, επεξεργασία στοιχείων ΕΛΣΤΑΤ). Μελέτη ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ.

[9] ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ, «Η εκμάθηση ξένων γλωσσών και ο ρόλος των Κέντρων Ξένων Γλωσσών», 2025 (στοιχεία 2023). Δελτίο τύπου.

[10] ΕΛΣΤΑΤ, «Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών 2025», ανακοίνωση 25.9.2026, Πίνακες 1, 5 και 6. Η ετήσια δαπάνη ανά τύπο νοικοκυριού (παιδιά έως 16 ετών) προκύπτει από τη μέση μηνιαία δαπάνη επί το ποσοστό της κατηγορίας «Εκπαίδευση» επί 12 μήνες· η σύγκριση με το 2024 γίνεται με την ίδια μέθοδο στην ΕΟΠ 2024. Έρευνα ΕΛΣΤΑΤ.

[11] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, European Education Area, «Study in Greece – Living costs». Κόστος φοιτητικής διαβίωσης.

[12] Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Φοιτητικό Στεγαστικό Επίδομα. Ποσά και προϋποθέσεις.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο
του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ
ΟΑΕΔ – τ. ΟΕΕ – τ. ΟΕΚ

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ           Η ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΛΙΒΕΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ     ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΦΙΛΙΑΝΝΑ