Η υπόθεση της Pizza Fan αναδεικνύει την ανάγκη μόνιμης προστασίας των εργαζομένων

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ προτείνει Μόνιμο Μηχανισμό Εργασιακής Συνέχειας

Άμεση προστασία εισοδήματος, διάσωση βιώσιμων θέσεων και οργανωμένη μετάβαση στην εργασία

Η υπόθεση της Pizza Fan αναδεικνύει την ανάγκη μόνιμης προστασίας των εργαζομένων

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ προτείνει Μόνιμο Μηχανισμό Εργασιακής Συνέχειας

Άμεση προστασία εισοδήματος, διάσωση βιώσιμων θέσεων και οργανωμένη μετάβαση στην εργασία

Το ξαφνικό λουκέτο σε περίπου 110 καταστήματα της Pizza Fan, με πάνω από 2.500 εργαζόμενους να μένουν στον αέρα, αναδεικνύει τι συμβαίνει όταν μια μεγάλη εργασιακή κρίση συνδέεται με δεκάδες διαφορετικούς εργοδότες και συμβάσεις που τρέχουν ακόμα. Οι εργαζόμενοι δεν είναι δυνατόν να μένουν χωρίς δουλειά και δικαιώματα. Χρειάζονται άμεση οικονομική στήριξη, ασφάλιση, ξεκάθαρη ενημέρωση για τα δικαιώματά τους και πραγματική βοήθεια. Ο ΠΑΝΣΥΠΟ προτείνει να υπάρχει ένας μόνιμος μηχανισμός που «τρέχει» αμέσως όταν χρειαστεί, συντονίζει όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες και προσφέρει τρεις πρακτικές λύσεις:

προσωρινή προστασία, διατήρηση βιώσιμων καταστημάτων, και ουσιαστική στήριξη για άμεση επαγγελματική μετάβαση.

Η προστασία που προσφέρει το Κράτος αλλάζει ανάλογα με το αν μιλάμε για απόλυση, πτώχευση, οριστικό κλείσιμο ή κάποιο έκτακτο γεγονός όπως μια φυσική καταστροφή. Δεν υπάρχει ένας ενιαίος μηχανισμός για το τι γίνεται όταν μια επιχείρηση, ή και ολόκληρο δίκτυο καταστημάτων, σταματήσει ξαφνικά να λειτουργεί, δεν απολύει, δεν πτωχεύει όσο κάθε κατάστημα έχει άλλον εργοδότη. Έτσι, καθυστερούν τα πάντα: στήριξη εισοδήματος, ασφαλιστικές τακτοποιήσεις, έλεγχος οφειλών, αναζήτηση νέας δουλειάς.

Στο παρελθόν, σε περιπτώσεις όπως στη ΛΑΡΚΟ, Ελληνικά Ναυπηγεία, Ολυμπιακή, Thomas Cook, ή και τη γουνοποιία, έγιναν ειδικές παρεμβάσεις, προγράμματα, παρατάσεις. Απαιτείται, όμως, ένα μόνιμο πλαίσιο με προκαθορισμένη ενεργοποίηση, σαφείς αρμοδιότητες, σταθερή χρηματοδότηση και ενιαία εξυπηρέτηση των εργαζομένων σε όλη τη χώρα.

Πώς δουλεύει ο μηχανισμός που προτείνουμε;

Ενεργοποιείται άμεσα όταν μια επιχείρηση ή πολλά καταστήματα του ίδιου δικτύου σταματήσουν ή περιορίσουν τη λειτουργία τους, αφήνοντας πολλούς εργαζόμενους χωρίς εισόδημα. Ο νόμος ορίζει σαφή κριτήρια, μία κοινή διαδικασία κι «έκτακτο κουμπί» ενεργοποίησης σε ιδιαίτερα δύσκολες περιπτώσεις. Το Υπουργείο Εργασίας έχει τον γενικό συντονισμό. Η Επιθεώρηση Εργασίας βρίσκει ποιοι είναι οι εργοδότες, τι συνθήκες ισχύουν και τι χρωστάνε. Η Δ.ΥΠ.Α. αναλαμβάνει να βοηθήσει εργαζόμενους να ξαναβρούν δουλειά ή να ενισχυθούν προσωρινά. Ο e-Ε.Φ.Κ.Α. φροντίζει να αποκατασταθούν οι ασφαλιστικές εκκρεμότητες.

Τι προβλέπεται επί του πρακτέου:

– Οι εργαζόμενοι με ενεργή σύμβαση που ξαφνικά μένουν εκτός, λαμβάνουν προσωρινό εισόδημα και ασφάλιση για έως τρεις μήνες, με προϋπόθεση επανεξέτασης για παράταση αν χρειαστεί. Η βάση υπολογισμού είναι μέχρι 80% των καθαρών τελευταίων αποδοχών, με κατώτατο όριο και ανώτατο πλαφόν να καθορίζονται από το νόμο — και φυσικά πλήρη ασφαλιστική κάλυψη. Ό,τι δικαιούται κάποιος από δεδουλευμένα και αποζημίωση μένει άθικτο.

– Σε κάθε κατάστημα, συγκροτείται ενιαίο μητρώο εργοδοτών και εργαζομένων (με ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, κάρτες, ΑΠΔ κτλ.) στο οποίο έχουν άμεση πρόσβαση και δυνατότητα διόρθωσης οι ίδιοι οι εργαζόμενοι. Όταν λείπουν στοιχεία από τον εργοδότη αλλά τεκμηριώνονται από τον εργαζόμενο θεωρούνται ορθά χωρίς να χάνει το δικαίωμα αμφισβήτησης ο εργοδότης αλλά πάντα με αποδείξεις.

– Οι εργαζόμενοι λαμβάνουν άμεσα προκαταβολή στα δεδουλευμένα τους εφόσον αποδεικνύεται ότι το κατάστημα κλείνει οριστικά, ακόμη κι αν δεν έχει ξεκινήσει τυπικά η πτώχευση. Έτσι παίρνουν έγκαιρα τον μισθό τους, και το κράτος τα διεκδικεί εκ των υστέρων από τους υπεύθυνους. Στα franchise, αν η κεντρική εταιρεία ήξερε ή είχε ευθύνη για παρανομίες, επίσης λογοδοτεί.

– Όσο για τα καταστήματα που μπορούν ακόμα να μείνουν ανοιχτά; Προβλέπεται προσωρινή διαχείριση υπό δικαστική επίβλεψη ώστε να μην χαθούν άδικα θέσεις εργασίας. Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι μπορούν, αν θέλουν, να δημιουργήσουν συνεταιρισμό και να πάρουν στα χέρια τους τη λειτουργία του καταστήματος, με στήριξη σε σχέδιο βιωσιμότητας, εκπαίδευση, άνοιγμα σε χρηματοδότηση και εξοπλισμό με την υλοποίηση ενός νέου μόνιμου προγράμματος της Δ.ΥΠΑ. Όλα γίνονται με σεβασμό στα εργασιακά δικαιώματα και τους νόμους.

– Για όσους χρειάζονται νέα δουλειά, η Δ.ΥΠ.Α. τρέχει συμβουλευτική, αντιστοιχίζει δεξιότητες με πραγματικές ανάγκες της αγοράς, συνδέει με γρήγορη κατάρτιση, έχει ανοιχτό πρόγραμμα προσλήψεων ώστε να ανταποκρίνεται πραγματικά στις συνθήκες. Ελέγχεται πάντα αν η θέση είναι πρόσθετη και διατηρείται πραγματικά η απασχόληση.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι χρειάζεται συνδυασμός εγγύησης αποδοχών και έγκαιρης μετάβασης σε νέα εργασία. Σε παρόμοιες καταστάσεις, η Ιταλία, για παράδειγμα στήριξε εισοδηματικά 1.824 εργαζομένους της Mercatone Uno. Η Γαλλία συνδυάζει εγγύηση μισθολογικών απαιτήσεων με οργανωμένη υποστήριξη σε μεγάλες απολύσεις. Στη Γερμανία, η υπόθεση Schlecker έδειξε ότι η εγγύηση αποδοχών από μόνη της δεν εξασφαλίζει χρηματοδότηση μιας εταιρείας μετάβασης. Ιαπωνία και Νότια Κορέα προβλέπουν, υπό όρους, διοικητικές διαδικασίες για ανεξόφλητες αποδοχές χωρίς τυπική πτώχευση. Η Αυστραλία έχει θεσπίσει ευθύνη δικαιοπαρόχου για συγκεκριμένες παραβάσεις δικαιοδόχων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΕΚΤ+ και το ΕΤΠ μπορούν να χρηματοδοτήσουν κατάρτιση και επανένταξη. Η ειδική διαδρομή του ΕΤΠ για επικείμενες συλλογικές απολύσεις το 2026 προβλέπει, υπό όρους, κατώφλι 200 εργαζομένων και συγχρηματοδότηση 60% έως 85%. Πρέπει αν επισημάνουμε ότι το ΕΤΠ χρηματοδοτεί ενεργητικά μέτρα απασχόλησης, όχι εισοδηματικές παροχές.

Όσον αφορά την συγκεκριμένη περίπτωση της αλυσίδας PIZZA FAN, προτείνουμε το ποσό των 772 ευρώ τον μήνα για κάθε έναν από τους 2.500 εργαζόμενους — συνολικά 1,93 εκατ. ευρώ κάθε μήνα πριν τις κρατήσεις και τα έξοδα διαχείρισης. Είναι συντηρητικός υπολογισμός, με στόχο την δημοσιονομική αξιολόγηση. Τα 534 ευρώ της ειδικής αποζημίωσης που εφαρμόστηκε σε παλαιότερες έκτακτες περιπτώσεις αποτελούν πλέον παρωχημένο ποσό και δεν αντανακλούν τις σημερινές ανάγκες διαβίωσης των εργαζομένων ούτε την εξέλιξη του κόστους ζωής. Σε σύγκριση με αυτό το ποσό, η ενδεικτική παροχή των 772 ευρώ συνεπάγεται διαφορά 595.000 ευρώ τον μήνα ή 1,785 εκατ. ευρώ στο τρίμηνο, χωρίς εισφορές. Η μελέτη προτείνει συνδυασμό εθνικής προχρηματοδότησης, ευρωπαϊκών πόρων για κατάρτιση και επανένταξη, νόμιμης ανάκτησης από τους υπόχρεους και διακριτού χρηματοδοτικού σκέλους για την προσωρινή προστασία.

Πού θα βρεθούν τα χρήματα;

Στο χρηματοδοτικό σκέλος προτείνεται να αποδίδεται μέρος των καθαρών ποσών που πράγματι εισπράττονται από πρόστιμα εργατικής νομοθεσίας. Στη Βραζιλία, συγκεκριμένα ποσά από συλλογικές εργατικές υποθέσεις και συμφωνίες συμμόρφωσης κατευθύνονται στο Ταμείο Υποστήριξης του Εργαζομένου (FAT), το οποίο στηρίζει και πολιτικές απασχόλησης. Στην Ελλάδα, τα πρόστιμα της Επιθεώρησης Εργασίας ανήλθαν σε 18,45 εκατ. ευρώ το 2021, 30,62 εκατ. το 2022, 38,74 εκατ. το 2023 και 41,46 εκατ. το 2024. Το άθροισμα είναι 129,27 εκατ. ευρώ και ο ετήσιος μέσος όρος 32,32 εκατ. Ευρώ.

Ενδεικτική απόδοση 10% του μέσου όρου θα αντιστοιχούσε σε 3,23 εκατ. ευρώ πριν από ακυρώσεις, επιστροφές ή μη είσπραξη. Η βάση είναι τα επιβληθέντα πρόστιμα και η πρόταση αφορά μόνο ποσά που τελικά εισπράχθηκαν. Τα έσοδα λειτουργούν συμπληρωματικά, χωρίς να υποκαθιστούν τις αξιώσεις των εργαζομένων ή τους πόρους των ελέγχων.

Άμεσα βήματα για τους εργαζομένους της Pizza Fan

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ ζητά να ξεκινήσει ενιαία καταγραφή ανά κατάστημα, εργαζόμενο και νομικό εργοδότη, να ελεγχθούν ο χρόνος εργασίας και οι ασφαλιστικές δηλώσεις και να δοθεί προσωπική ενημέρωση για δεδουλευμένα, επίσχεση εργασίας, αποζημιώσεις και προθεσμίες. Το Υπουργείο Εργασίας να συντονίσει τη μεταβατική ρύθμιση για όσους έχουν ενεργές συμβάσεις. Η Επιθεώρηση Εργασίας να διαπιστώσει την κατάσταση κάθε μονάδας και τις οφειλές. Η Δ.ΥΠ.Α. να οργανώσει άμεσα συμβουλευτική, αντιστοίχιση με θέσεις και ένταξη στο νέο μηχανισμό. Ο e-Ε.Φ.Κ.Α. να ελέγξει και να αποκαταστήσει τα ασφαλιστικά στοιχεία.

Για απολυμένους ή εργαζομένους των οποίων έληξε ή θα λήξει η σύμβαση, να επιταχυνθεί η πρόσβαση στις υφιστάμενες παροχές και υπηρεσίες με βάση τις νόμιμες προϋποθέσεις. Παράλληλα, οι αρμόδιες αρχές να εξετάσουν την επιλεξιμότητα για το ΕΤΠ. Η νομοθεσία να προβλέψει ρητά την προσωρινή εισοδηματική και ασφαλιστική προστασία σε τέτοιες περιπτώσεις, καθώς το άρθρο 70 του ν. 5045/2023 αφορά φυσικές καταστροφές.

Η δημόσια παρέμβαση πρέπει να οργανώνεται σε τρεις διαδρομές: εισοδηματική και ασφαλιστική προστασία όσο διαρκεί η αδυναμία εργασίας, συνέχιση βιώσιμων μονάδων όπου αυτό είναι νόμιμο και εφικτό, και εξατομικευμένη μετάβαση σε νέα εργασία.

Η ελληνική εμπειρία από τη ΛΑΡΚΟ, τα Ελληνικά Ναυπηγεία, την Ολυμπιακή, την Thomas Cook και τη γουνοποιία, καθώς και η διεθνής πρακτική από την Ιταλία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Ιαπωνία, τον Καναδά και την Αυστραλία, προσφέρουν δοκιμασμένα εργαλεία. Η πρόταση είναι να ενταχθούν όλοι οι εργαζόμενοι σε σταθερό πλαίσιο εργασίας, με σαφή κριτήρια, χρηματοδότηση και αξιολόγηση.

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ προτείνει ένα εφαρμόσιμο σχέδιο: εισόδημα και ασφάλιση για όλους από την πρώτη περίοδο της κρίσης, διατήρηση βιώσιμων καταστημάτων και θέσεων, πραγματική στήριξη για πρόσληψη ή συνεταιριστική επανεκκίνηση και χρηματοδότηση με σαφείς κανόνες.

Η Δ.ΥΠ.Α. μπορεί να οργανώσει αυτή τη μετάβαση πανελλαδικά, με σταθερή συνεργασία του Υπουργείου Εργασίας, της Επιθεώρησης Εργασίας και του e-Ε.Φ.Κ.Α.

Ζητούμε να αρχίσει άμεσα η θεσμική επεξεργασία και να καταρτιστεί σχέδιο εφαρμογής για τους εργαζομένους της Pizza Fan.