Η Δ.ΥΠ.Α κάνει «κοινωνική επανένταξη των πιο ευάλωτων» στα χαρτιά και χρυσώνει με δημόσιο χρήμα πλατφόρμες, ΚΕΚ και εργοδότες στην πράξη.

• Η «κοινωνική επανένταξη» των 151,6 εκατ. ευρώ

Με απόφαση ένταξης στο Ταμείο Ανάκαμψης (Ελλάδα 2.0) η ΔΥΠΑ χρηματοδοτεί το έργο «Κοινωνική Επανένταξη των πιο ευάλωτων ομάδων – δικαιούχοι ΕΕΕ και άστεγοι» με προϋπολογισμό 151.666.000 €.​ Από αυτά, 106.604.400 € αποδίδονται στο υποέργο EEE, με αντικείμενο vouchers κατάρτισης και επιχορηγούμενη απασχόληση για 10.000 ανέργους δικαιούχους Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και άστεγους.

Είναι έργο που εμφανίζεται ως «σημαία» κοινωνικής πολιτικής για τους πιο ευάλωτους και στην πράξη δομείται ως μεγάλης κλίμακας μηχανισμός διοχέτευσης πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης σε πληροφοριακά συστήματα, παρόχους κατάρτισης και εργοδότες.

Διαγωνισμός-εξπρές Αύγουστο, οριακή έκπτωση και σύμβαση πλατφόρμας EEE

Στις 8.8.2023 η ΔΥΠΑ προκηρύσσει τον διαγωνισμό 20/2023 (αρ. πρωτ. 914544) για την ανάπτυξη της πλατφόρμας EEE, με προϋπολογισμό 150.000 € χωρίς ΦΠΑ (186.000 € με ΦΠΑ), ενταγμένο στο ίδιο έργο RRF.​​ Η διακήρυξη ανεβαίνει σε ΕΣΗΔΗΣ και ΚΗΜΔΗΣ στις 11.8.2023 και μένει ανοιχτή μέχρι 4.9.2023: 24 ημερολογιακές μέρες μέσα στον Δεκαπενταύγουστο, για ένα τεχνικά σύνθετο έργο που απαιτεί G‑Cloud, open XDR/SOC, διασυνδέσεις με φορείς και εξειδικευμένα webservices.​

Παρά τον προϋπολογισμό των 150.000 € χωρίς ΦΠΑ (186.000 € με ΦΠΑ), η διαδικασία καταλήγει –με μοναδικό συμμετέχοντα, όπως ρητά αναφέρεται στην απόφαση κατακύρωσης– σε ανάθεση ποσού 145.500 € χωρίς ΦΠΑ (180.420 € με ΦΠΑ), δηλαδή με οριακή έκπτωση περίπου 3% σε σχέση με τον αρχικό προϋπολογισμό, όπως προκύπτει από την απόφαση 23AWRD013899099/06.12.2023 και τη σύμβαση που ακολουθεί. Από τον διαγωνισμό αυτό προκύπτει η σύμβαση 23SYMV014030231/21.12.2023 μεταξύ ΔΥΠΑ και αναδόχου, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του πληροφοριακού συστήματος EEE και του ελέγχου όλων των ροών του προγράμματος.

Η ίδια η διακήρυξη δεν αφορά μόνο την αρχική ανάπτυξη, αλλά ενσωματώνει υπηρεσίες συντήρησης, μικρών βελτιώσεων, ασφάλειας και αναβάθμισης λογισμικού ως συμβατικές υποχρεώσεις του αναδόχου (διορθώσεις σφαλμάτων, minor enhancements, συντήρηση ασφάλειας, ενημερώσεις, υποστήριξη νέων εκδόσεων, εγγύηση καλής λειτουργίας).​

«Αναβάθμιση» με απευθείας ανάθεση: επιπλέον χρήμα στον ίδιο κύκλο

Στις 23.12.2025, δύο χρόνια μετά τη σύμβαση, η ΔΥΠΑ αποφασίζει την «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ – ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΕΕ» και αναθέτει πρόσθετες υπηρεσίες στην ALPHA ZED A.E. με ποσό 36.580 €, επικαλούμενη γενικές διατάξεις περί δημοσίων συμβάσεων και προηγούμενες εγκρίσεις δαπανών.​ Η απευθείας ανάθεση έρχεται πάνω στη σύμβαση 23SYMV014030231/2023 για την πλατφόρμα, παρότι οι σχετικές υπηρεσίες αναβάθμισης/υποστήριξης περιγράφονται ήδη ως αντικείμενο της αρχικής σύμβασης, διαμορφώνοντας μια σαφή εικόνα μεθόδευσης:

πρώτα διαγωνισμός τον Αύγουστο με οριακή έκπτωση, μετά συμπληρωματικό χρήμα χωρίς ανταγωνισμό.

Vouchers με 2 ειδικότητες – σχεδιασμός κομμένος και ραμμένος σε μεγάλους παρόχους

Η Δημόσια Πρόσκληση για το πρόγραμμα προβλέπει κατάρτιση 80 ωρών και πιστοποίηση για 10.000 ανέργους δικαιούχους ΕΕΕ/άστεγους, ακολουθούμενη από 12μηνη επιχορηγούμενη απασχόληση σε επιχειρήσεις.​ Ωφελούμενοι είναι άνεργοι εγγεγραμμένοι στη ΔΥΠΑ, δικαιούχοι Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος ή άστεγοι, με βασικές τυπικές προϋποθέσεις (ηλικία, εκπαίδευση, ενεργή ιδιότητα ΕΕΕ).

Οι ειδικότητες κατάρτισης περιορίζονται όμως σε δύο γενικούς τίτλους: «Υπάλληλος γραφείου» και «Πωλητής».​ Αυτό σημαίνει ότι η κατάρτιση δεν σχεδιάζεται με βάση τις πραγματικές ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των ωφελουμένων ή της τοπικής αγοράς, αλλά πάνω σε δύο οριζόντια «πακέτα» που μεγάλες δομές κατάρτισης μπορούν να επαναλαμβάνουν μαζικά, σε όλη τη χώρα.

Σε αντίστοιχα σχήματα για δικαιούχους ελάχιστου εισοδήματος στην Ιταλία, τη Γαλλία και την Ισπανία, οι διαδρομές κατάρτισης είναι πολλαπλές (τεχνικά επαγγέλματα, φροντίδα, πράσινες δεξιότητες, ψηφιακά, κοινωνική οικονομία κ.λπ.) και εντάσσονται σε εξατομικευμένα σχέδια ένταξης, όχι σε ένα δίπολο γραφείο–πωλήσεις.

400 € στον άνεργο, 13.416 € στον εργοδότη – ποιος ωφελείται πραγματικά

Η χρηματοδοτική αρχιτεκτονική του προγράμματος είναι σαφής:

• Επίδομα κατάρτισης: έως 400 € στον ωφελούμενο για 80 ώρες.

• Επιχορήγηση μισθού και εισφορών: έως 1.118 € τον μήνα για 12 μήνες στην επιχείρηση, δηλαδή έως 13.416 € συνολικά ανά άτομο (ή 6.708 € στην εκδοχή 50%).

Στην πράξη, ένα πολύ μικρό μέρος του πακέτου ανά ωφελούμενο καταλήγει ως άμεσο εισόδημα στον ίδιο (το voucher), ενώ η συντριπτική πλειονότητα κατευθύνεται σε επιχειρήσεις μέσω επιχορήγησης μισθολογικού κόστους, και σε παρόχους/πλατφόρμες μέσω του συνολικού προϋπολογισμού των 151,6 εκατ. €.

Η δε πρόσβαση στο voucher δεν είναι ανοιχτή για κάθε δικαιούχο ΕΕΕ: οι επιχειρήσεις υποβάλλουν αίτηση, εγκρίνονται, η ΔΥΠΑ τους υποδεικνύει υποψηφίους, εκείνες προεπιλέγουν και μόνο οι προεπιλεγμένοι παρακολουθούν κατάρτιση, πιστοποιούνται και προσλαμβάνονται.

12 μήνες φτηνός, πλήρως επιδοτούμενος εργαζόμενος χωρίς καμία εγγύηση συνέχειας

Η επιχορηγούμενη απασχόληση έχει διάρκεια 12 μήνες πλήρους απασχόλησης με 100% επιδότηση μισθού και εισφορών. Μετά τους 12 μήνες, δεν υπάρχει καμία θεσμική δέσμευση της επιχείρησης να διατηρήσει τη θέση εργασίας, ούτε πρόβλεψη επιστροφής επιχορήγησης αν ο εργαζόμενος απολυθεί ή δεν ανανεωθεί η σύμβασή του.

Σε Ιταλία και Ισπανία, όταν το Δημόσιο καλύπτει σημαντικό μέρος μισθολογικού κόστους (μέτρα decontribuzione, ERTE), η ενίσχυση συνδέεται με απαγόρευση απολύσεων για συγκεκριμένη περίοδο και με δυνατότητα ανάκτησης των ενισχύσεων αν ο εργοδότης παραβεί τους όρους. Στο ελληνικό πρόγραμμα ΕΕΕ, η επιχείρηση απολαμβάνει 12 μήνες σχεδόν μηδενικού κόστους εργασίας, χωρίς οποιαδήποτε αντίστοιχη ρήτρα διατήρησης της θέσης μετά το τέλος της επιχορήγησης.

Πλήρης τεκμηρίωση για τους ενδιάμεσους, καμία λογοδοσία για το αποτέλεσμα στους ωφελούμενους

Για το έργο των 151,6 εκατ. ευρώ δεν έχει δημοσιευτεί μέχρι σήμερα ειδικός απολογισμός που να δείχνει πόσοι από τους 10.000 δικαιούχους ΕΕΕ/άστεγους:

• ξεκίνησαν και ολοκλήρωσαν την κατάρτιση,

• πιστοποιήθηκαν,

• προσλήφθηκαν,

• παρέμειναν στην αγορά εργασίας μετά το 12μηνο.

Την ίδια στιγμή, οι αποφάσεις ένταξης, οι τροποποιήσεις, η διακήρυξη 20/2023, η απόφαση κατακύρωσης 23AWRD013899099/06.12.2023, η σύμβαση 23SYMV014030231/21.12.2023 και η απευθείας ανάθεση «αναβάθμισης» στην ALPHA ZED A.E. αποτυπώνουν με κάθε λεπτομέρεια τις ροές πόρων προς τεχνικούς αναδόχους και ενδιάμεσους.​

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ, ως σωματείο εργαζομένων στη ΔΥΠΑ, διαπιστώνουμε ότι:

• Το έργο «κοινωνικής επανένταξης» σχεδιάστηκε και υλοποιείται με όρους που εξασφαλίζουν γρήγορη και σχεδόν ανέλεγκτη απορρόφηση πόρων από πλατφόρμες, ΚΕΚ και εργοδότες.

• Οι δικαιούχοι ΕΕΕ/άστεγοι περιορίζονται σε δύο γενικές ειδικότητες, σε ένα σχήμα όπου η πρόσβαση περνά από την προεπιλογή της επιχείρησης και η θέση εργασίας δεν έχει καμία εγγύηση συνέχειας μετά την επιδότηση.​

• Δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ουσιαστική λογοδοσία για το αν και σε ποιο βαθμό το πρόγραμμα αυτό βγάζει πράγματι τους πιο ευάλωτους από τον φαύλο κύκλο φτώχειας και ανεργίας.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

1. Γιατί δεν έχει δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα πλήρης απολογισμός του έργου (κατάρτιση, πιστοποίηση, προσλήψεις, διατήρηση θέσεων) για τους 10.000 δικαιούχους ΕΕΕ/άστεγους;​

2. Πώς δικαιολογείται ότι ο άνεργος λαμβάνει έως 400 € για 80 ώρες κατάρτισης ενώ ο εργοδότης έως 13.416 € ανά άτομο, και με ποιον τρόπο αυτό υπηρετεί την «κοινωνική επανένταξη των πιο ευάλωτων»;​

3. Με ποια τεκμηρίωση περιορίστηκαν οι διαδρομές κατάρτισης σε δύο μόνο ειδικότητες («Υπάλληλος γραφείου», «Πωλητής») για όλους τους δικαιούχους ΕΕΕ/άστεγους;​

4. Για ποιο λόγο δεν προβλέπεται καμία ρήτρα διατήρησης της θέσης εργασίας ή ανάκτησης ενισχύσεων μετά το 12μηνο της πλήρους επιδότησης μισθολογικού κόστους;​

5. Πώς αιτιολογείται η απευθείας ανάθεση «αναβάθμισης» της πλατφόρμας ΕΕΕ στην ίδια εταιρεία, όταν υπηρεσίες συντήρησης/βελτιώσεων περιλαμβάνονταν ήδη στην αρχική σύμβαση;

Με βάση τα παραπάνω, ο ΠΑΝΣΥΠΟ ζητά:

• πλήρη δημοσιοποίηση στοιχείων εκτέλεσης του έργου ανά υποέργο, ανά πάροχο και ανά εργοδότη,

• αναλυτική αξιολόγηση της απασχόλησης και της διατήρησης των θέσεων μετά το 12μηνο,

• και επανεξέταση του μοντέλου κατάρτισης–επιχορήγησης, ώστε η «κοινωνική επανένταξη των πιο ευάλωτων» να πάψει να είναι τίτλος σε αποφάσεις ένταξης και να γίνει πραγματική πολιτική με επίκεντρο τον άνθρωπο και όχι τους ενδιάμεσους.